Մ. Բուլգակով «Վարպետը և Մարգարիտան»

Ամեն անգամ որևէ համեստ միտք թղթին հանձնելուց առաջ մտածում եմ, թե արդյոք ասվածս հասանելի է և ինչքան էլ հեռանա ընթերցողը գոնե առանցքային գաղափարը կստանա՞, թե՞` ոչ: Գրքի ամեն տողն ընթերցելիս ոչ թե փորձում էի բառերն ընկալել, այլ` տեսնել հեղինակին` թաքնված դրանց էության մեջ, լսել հեղինակի լռությունը: Գուցե որպես ընթերցող այնքան էլ լավ լսողություն չունեցա, բայց լսեցի ու տեսա հետևյալը. հեղինակը նույնանում է այդքան մերժված Աստծո հետ:

Սովետական կարգերի «շնորհիվ» ինքը հենց մերժված Հիսուսն էր, որ կար…և ինչպես գրքի էջերից մեկում է ասվում` մեր օրորում աթեիզմը ոչ մեկին չի զարմացնում և մարդիկ վաղուց են դադարել հավատալ Աստծո գոյությանը: Եվ ի՞նչ է սա, եթե ոչ գոյություն ունեցող լուսավորի անտեսում, չի երևում ամենն ինչ արվել է ի բարօրություն, որովհետև չես կանգնել և ասել. «ահա, ես եմ, ես արեցի դա Ձեզ համար»: Գուցե բուլգակովյան չգնահաված ջանքերը և սև մոգության իշխանությունն արտացոլումն են արդեն իսկ գործող իշխանության դերում: Երբ երևան է գալիս գոյություն ունեցող կամ էլ չունեցող Աստծո և նմանապես սատանայի հակադրությունը: Եվ ինչպես դրվագներից մեկում է ասվում, առանց չարի ինչպես պիտի նշմարվեր բարին, գուցե համակերպվել էր հեղինակը տանելու իր խաչը ու տարավ մինչև վերջ` գրքում միանշանակ: Սատանային նշմարելը բարդ չէր, բայց կարևորը ընթացքում Աստծուն գտնելն էր, գուցե վերջնական հաջողության էր ուզում հասնել հեղինակը: Եվ մի՞թե չհասավ վերջում: Ամեն հերոսի մեջ փնտրելով Բուլգակովին՝ հասկացա, որ ամենքի մեջ էր նա, սակայն նրա արտացոլումն Իվան Նիկոլայեվիչի կերպարում առավել հստակ նշմարեցի: Գուցե սխալվում եմ, բայց … վերջապես ամենից ու ամենքից «ազատված» Իվանը հանգիստ քնի արժանացավ: Գուցե Բուլգակովն իր գրքով վերջապես ուզում էր ինքն էլ արժանանալ այդ հանգստությանը, որ հավատային նրան…

Comments

Hope Springs Eternal

It’s winter again; frozen and white December outside and predestined draughts inside. Snowflakes are falling, resembling musical notes, as if someone is playing the piano’s black and whites, eventually leading to coda time. The snow covers all the worries left on the ground and imprisons them for a while. Its snow-white presence makes one turn a blind eye to all concerns. It resembles a matrimony where couples promise to stick together through thick and thin. Deep down, one knows a day might come when the snow will eventually melt and disappear. Would it be able to take away all the worries, though? Wasn't it just a temporary shelter for them? It seems you were relying on the snow with the hope to forget. Being outside, you will walk and get stuck in the snow like a 7-year-old schoolchild trying to find their way home. You will build a snowman and watch how it endures the passage of...

Հոսանքից անտեղյակ

Նավը լողում է ջրի վրայով, իսկ դու լողալ չգիտես... Լողալ չկարողանալու փաստը մշտական վախի մեջ է պահում։ Նույնիսկ կապույտ երկինքը, և ջրում դրա հայելային անդրադարձը չեն կարող ցրել վախերն ու անհանգստությունները, որոնք ապաստան են գտել քո մեջ. դրանք արմատավորվել են և ձգվում են մինչև հոգուդ խորքը։ Անծայրածիր օվկիանոսում նավը լողում է առանց փրկօղակների, կանգառներ ևս չկան, իսկ դու հոսանքից անտեղյակ մեկն ես, որը չգիտի ինչի սպասել։ Այսօրվա լուրթ երկինքը վաղը կարող է չլինել, լինելու պարագայում էլ` ոչ քո աչքերի արտացոլանքում։ Կգա մի պահ, երբ գույները, որոնք կտարբերակես միայն երկուսը կլինեն։ Այդ սև ու սպիտակների մեջ դու կկորչես` մտածելով, որ ոչ թե ջրի վրա ես, այլ`ջրի մեջ։ Քեզ կթվա, թե խորտակվում ես, և հոսանքն էլ արդեն դեպի հատակն է ձգում․․․ոչ պակաս անպարագիծ հատակը։ Ջրի և երկնքի երբեմնի կապույտը քո հույսերը կթվան, բայց դրանք էլ` քո ջրում հայտվելուն պես, կխորտակվեն ու կիջնեն ներքև։ Կհիշես, թե ինչ կար վերևում։ ...

Կյանքը՝ կինո, կինոն՝ երազանք

Եթե կյանքը լիներ կինո, կկարողանայինք մոնտաժել չստացված թվացող ու անցանկալի կադրերը և թաքցնել… Կհուսայինք, որ կյանքը մեկը չէ, և ամեն դրվագի համար կարող ենք բազմահազար կադրեր նկարել։ Եթե կարողանայինք դժվարին շրջանները ներկայացնել րոպեներով, ապա ցույց տայինք, թե ինչ իրավիճակ է մեկ տարի կամ ամիսներ անց, արդյոք ամեն բան մեզ համար ավելի հե՞շտ կթվար։ Բայց կյանքը ամենաբարդ կինոն է, որն իր մեջ ներառում է հնարավոր բոլոր ժանրերը, այդ իսկ պատճառով էլ՝ հնար չէ կռահել դեպքերի ընթացքը։ Օրինակ, եթե ֆիլմ լիներ, այն կսկսվեր հետևյալ դրվագով. «Իմ վարդագույն խոզանակով մաքրում եմ ատամներս ու մտածում, մտովի հանրագումարի եմ բերում օրը՝ գրքի էջերի պես դրվագները իրար ետևից թերթելով։ Հիշում եմ հանդիպած անծանոթ դեմքերը, օրվա ընթացքում պատահած իրադարձությունները, այս կամ այն բանի համար թափած ապարդյուն ջանքերը, անհանգստություններն ու փոքրիկ նվաճումները։ Նայում եմ շուրջբոլորս, ու ամեն բան սպիտակի և վարդագույնի սահմաններում է։ Ամեն բան իմ շրջակայքում վարդագույն է՝ շատ նուրբ ու սիրուն։ Միայն մի բան չունեմ՝ վարդագույն ...

ՆաՆե

Search This Blog